Phân tích ngành: Ngành hàng không Việt Nam

Phân tích ngành: Ngành hàng không Việt Nam

Downstream là phân khúc có tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROIC) cao nhất, với mức bình quân dao động từ 15-44%, trong khi các hãng hàng không có tỷ suất lợi nhuận thấp nhất, bình quân chỉ 4%. Upstream có ROIC dao động từ 6-11%.

Sự phát triển của ngành hàng không đã giúp thế giới xích lại gần nhau hơn. Năm 1980, mới chỉ có 6.000 thành phố kết nối trực tiếp với nhau, nhưng đến năm 2012 con số này đã tăng lên 15.000, gấp 2,5 lần.

Nhu cầu về dịch vụ hàng không tăng nhanh hơn nhu cầu của hầu hết các loại hàng hóa dịch vụ khác trên thế giới. Hai chỉ số đo lường sự phát triển của ngành hàng không là RPK (Doanh thu vận chuyển hành khách * Hành khách * Km) và FTK (Doanh thu vận chuyển hàng hóa * Tấn * Km) đều tăng với tốc độ cao hơn tăng trưởng kinh tế thế giới, tăng 10-14 lần so với mức 3-4 lần của GDP. Điều này cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ của nhu cầu vận chuyển hành khách và hàng hóa bằng đường hàng không.

Ngành hàng không toàn cầu dự kiến sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng bình quân mỗi năm đều cao hơn tốc độ tăng trưởng GDP. Số lượng khách hàng có thể tài trợ cho việc đi lại bằng đường hàng không ngày càng tăng lên. Đặc biệt, nhu cầu dịch vụ hàng không ngày càng cao của các nước thu nhập trung bình tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, các nền kinh tế mới nổi tại Châu Mỹ Latin, Trung Đông & Bắc Phi, Châu Phi hạ Sahara. Châu Á – Thái Bình Dương sẽ là thị trường lớn nhất (33%), tiếp theo là Châu Âu (23%) và Bắc Mỹ (20%). Việt Nam cũng nằm trong tâm điểm của xu hướng phát triển này. Mặt khác, giá dầu giảm trong thời gian qua sẽ tạo tiền đề giảm giá vé máy bay, khiến nhu cầu đi lại bằng đường hàng không tăng trưởng tốt hơn những dự báo trước đây.

Ngành Hàng không Việt Nam

Tháng 6/1951, Air Việt Nam – hãng hàng không đầu tiêu của Việt Nam được thành lập tại Miền Nam dưới thời Việt Nam Cộng Hòa. Tuy nhiên, lịch sử ngành hàng không Việt Nam chính thức bắt đầu từ tháng 1/1956 khi Thủ Tướng Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ký quyết định thành lập Cục Hàng không Dân dụng Việt Nam tại Hà Nội.

Đến nay, ngành hàng không Việt Nam đã có sự phát triển vượt bậc. Việt Nam đã có 3 hãng hàng không nội địa lớn là Việt Nam Airlines (chiếm 52% thị phần tổng mạng), Jetstar và Vietjet; sở hữu đội bay trên 145 chiếc, 22 sân bay nội địa, 25 mạng đường bay nội địa, và 34 đường bay quốc tế.

Hiện nay, vận tải hàng hóa tại Việt Nam vẫn phụ thuộc vào vận tải đường bộ, chiếm trên 70% sản lượng vận chuyển hàng năm; tuy nhiên vận tải hàng không cũng cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây.

Theo IATA, ngành hàng không đóng góp 6 tỉ đô la Mỹ cho GDP Việt Nam và tạo ra hơn 230.000 việc làm cho người dân trong giai đoạn 2008-2013. Theo ông Phạm Ngọc Minh – Tổng Giám đốc Vietnam Airlines, lượng ghế cung ứng trung bình mới chỉ đạt 5,4 người dân/ghế, thấp hơn với quốc gia xếp vị trí liền kề là Philippines hiện đang là 3,2 người dân/ghế. Thị trường hàng không Việt Nam còn nhiều tiềm năng để phát triển.

Tỉ lệ hành khách đi máy bay đã tăng cao liên tục trong nhiều năm trở lại đây, cụ thể lượng khách nội địa chọn máy bay làm phương tiện di chuyển đã tăng 21,5% trong 2013 và ước tăng 20,5% trong 2014, đạt 17,5 triệu khách.

Tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) sản lượng hàng hóa thông qua cảng giai đoạn 2009-2014 là 17,1%, với sản lượng hàng hóa thông qua cảng trên 905.000 tấn vào năm 2014. Tốc độ tăng trưởng kép lượng hành khách bình quân mỗi năm là 17,9%, tăng từ 26,2 triệu lượt khách lên 50,5 triệu lượt khách năm 2014.

Sự thuận tiện khi di chuyển bằng đường hàng không, quá trình đô thị hóa nông thôn, tăng trưởng GDP bình quân/người, sự tự do hóa vận tải trong khu vực ASEAN và giá vé máy bay trở nên rẻ hơn (nhờ giá dầu giảm + cạnh tranh giữa các hãng) sẽ là những yếu tố thúc đẩy sự phát triển của ngành vận tải hàng không Việt Nam.

Theo dự báo của IATA về ngành hàng không trong giai đoạn từ 2013 – 2017, Việt Nam xếp thứ 7 trong số những thị trường phát triển nhanh nhất thế giới.

Nội Bài (650 ha, CSTK T1: 8 triệu hành khách/năm), Tân Sơn Nhất (850 ha, CSTK: 20 triệu hành khách/năm) và Đà Nẵng (842 ha, CSTK: 6 triệu hành khách/năm) là ba cảng hàng không đạt tiêu chuẩn quốc tế và hoạt động nhộn nhịp và năng động nhất nước. Nhà ga hành khách T2 Nội Bài với công suất thiết kế 10-15 triệu hành khách/năm vừa mới đi vào hoạt động cuối 2014, kế hoạch nâng cấp sân bay Tân Sơn Nhất lên 25 triệu hành khách/năm và kế hoạch xây dựng sân bay Long Thành giai đoạn 1, công suất 25 triệu hành khách/năm cho thấy sự đón đầu tăng trưởng của ngành hàng không nội địa trong tương lai.

Đáng chú ý , trong 2013, sản lượng hàng hóa thông qua cảng Nội Bài tăng trưởng trên 24% so với 2012, chủ yếu do sản lượng hàng hóa xuất – nhập của Samsung tăng mạnh, tăng 42,2% so với cùng kỳ và chiếm đến 34% tổng lượng hàng quốc tế tại Nội Bài. Sự mở rộng của nhứng gã khổng lồ trong ngành điện tử viễn thông thế giới như Samsung, LG, Microsoft, Nokia sẽ là cơ hội để vận tải hàng hóa hàng không tăng trưởng cao trong ít nhất 3-5 năm nữa. Đơn cử như:

– Dự án Nhà máy sản xuất màn hình LCD của Samsung tại HCM Q1/2015, vốn đăng ký 1,4 tỷ USD

– Dự án Công ty TNHH SamSung Display Bắc Ninh đầu tư tại Bắc Ninh với tổng vốn đầu tư đăng ký 1 tỷ USD

– Dự án Sam Sung Thái Nguyên giai đoạn 2, vốn đăng ký 3 tỷ USD

– Microsoft sau khi thâu tóm điện thoại Nokia đã chuyển các nhà máy Nokia từ Trung Quốc, Hungary, Mexico sang Bắc Ninh với sản lượng xuất khẩu mỗi năm vào khoảng 50.000 tấn,

– Dự án 1,5 tỷ USD của LG mở rộng dây chuyền sản xuất smartphone tại Hải Phòng (có thể sẽ tiếp tục chuyển nhà máy sản xuất các đồ điện tử gia dụng như tivi, tủ lạnh, máy lạnh … trong thời gian tới).

Mặc dù năm 2014 chứng kiến sự khủng hoảng của ngành hàng không toàn cầu với những tai nạn hàng không thảm khốc, nhưng không vì thế mà xu hướng di chuyển bằng đường hàng không giảm sút bởi hiện vẫn chưa có phương tiện nào đủ điểu kiện để thay thế những chiếc may bay trên bầu trời. Có lẽ phải chờ đến khi chúng ta tìm ra phương pháp chế tạo ra cánh cửa thần kỳ.

Sức hút của cổ phiếu Dịch vụ hàng không


Lấy các hãng hàng không làm trung tâm, chuỗi giá trị của ngành hàng không gồm có: thượng nguồn (upstream) là các nhà sản xuất máy bay, công ty cho thuê tài chính/chủ nợ, hệ thống cơ sở hạ tầng cho ngành hàng không và các nhà cung cấp dịch vụ; và hạ nguồn (downstream) là các kênh phân phối hàng hóa và hành khách như đại lý vận chuyển, đại lý du lịch, các hãng lữ hành.

Thống kê của McKinsey cho thấy downstream là phân khúc có tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROIC) cao nhất, với mức bình quân dao động từ 15-44%, trong khi các hãng hàng không có tỷ suất lợi nhuận thấp nhất, bình quân chỉ 4%. Upstream có ROIC dao động từ 6-11%, cao nhất là các nhà cung cấp dịch vụ như dịch vụ mặt đất, bảo hiểm, bảo trì, dịch vụ ăn uống ….

Tương tự tại Việt Nam, các hãng hàng không như Việt Nam Airlines, Jetstar, Vietjet Air có tỷ suất lợi nhuận khá èo uột (thậm chí lỗ ròng) khi so với các công ty khác hoạt động trong ngành.

Đáng chú ý, các nhà cung cấp dịch vụ như Nội Bài Cargo, Nội Bài Cartering có tỷ suất lợi nhuận vượt trội hơn hẳn với ROIC từ 37-70% so với ROIC từ 1-2,5% của Việt Nam Airlines (giai đoạn 2010-2013). ROE của các công ty trong ngành dịch vụ hàng hóa, suất ăn, xăng dầu … cũng rất ấn tượng, dao động từ mức bình quân từ 30-70% trong giai đoạn 2010-2013. Đặc biệt, Nội Bài Cargo, Công ty TNHH Dịch vụ Hàng hóa Tân Sơn Nhất, Công ty TNHH MTV Suất ăn Hàng không Việt Nam là top 3 công ty có tỷ suất lợi nhuận vượt trội nhất với ROE trên 50% và có khả năng sinh lợi trên vốn đầu tư tốt hơn các công ty downstream như VINACO, ABACUS và TECS.

Vị thế gần như là độc quyền hoạt động tại sân bay có lẽ là nguyên nhân chủ yếu nhất cho hiện tượng trên.

Một số công ty trong ngành hàng không hoặc liên quan đến Việt Nam Airlines như sau:

Năm 2014 đã chứng kiến phiên IPO Việt Nam Airlines, hãng máy bay quốc gia Việt Nam. Một loạt các doanh nghiệp hàng không trong ngành đã, đang và sẽ cổ phần hóa như Nội Bài Cargo, Nội Bài Cartering, SASCO, MASCO, NASCO, SAGS, Tổng công ty cảng hàng không (ACV) sẽ là cơ hội tốt để các nhà đầu tư cá nhân tham gia vào lĩnh vực rất tiềm năng và hấp dẫn này.

Nguồn: VFPress