Kỹ năng kể chuyện trong kinh doanh (Phần 1): 6 loại câu chuyện

Kỹ năng kể chuyện trong kinh doanh (Phần 1): 6 loại câu chuyện

Steve Jobs “kể” những câu chuyện hay về iPhone, iPad để bán hàng, còn J.K Rowling “kể” để bán sách, và họ đều trở thành những nhân vật vĩ đại được cả thế giới ngưỡng mộ.

Đã bao nhiêu lần bạn phải thức khuya để đọc hết một cuốn tiểu thuyết mà bạn không thể đặt xuống, hay xem một bộ phim mà bạn không thể tắt màn hình? Đã bao nhiêu lần bạn tự hứa phải chăm chỉ hơn sau khi nghe câu chuyện về sự thành công của người khác? Hay là bạn thay đổi quan điểm của mình sau khi đọc một bài viết thuyết phục trên báo chí?

Những câu chuyện có thể thay đổi cách chúng ta suy nghĩ, hành động và cảm nhận.

Các nhà lãnh đạo sử dụng sức mạnh của câu chuyện hay để gây ảnh hưởng và tạo động lực cho nhân viên. Những câu chuyện có thể truyền cảm mọi thứ từ hiểu biết đến hành động, phá vỡ những rào cản và xoay chuyển tình thế từ xấu thành tốt.

Hãy nhìn vào Steve Jobs – CEO quá cố của hãng Apple, hay nhà văn tỷ phú J.K Rowling – tác giả của tập truyện Harry Potter. Họ giống nhau ở điểm gì? Đó chính là khả năng kể những câu chuyện lôi cuốn. Steve Jobs “kể” những câu chuyện hay về iPhone, iPad để bán hàng, còn J.K Rowling “kể” để bán sách, và họ đều trở thành những nhân vật vĩ đại được cả thế giới ngưỡng mộ.

Vậy làm thế nào để bạn có thể kể một câu chuyện hay và qua đó, truyền cảm hứng hay thuyết phục thành công người khác. Dưới đây là lời khuyên của chuyên gia Annette Simmons, tác giả của cuốn sách “Whoever Tells the Best Story Wins”, chia sẻ trên trang MindTools.com.

Trước tiên là về 6 loại câu chuyện chúng ta thường gặp trong môi trường kinh doanh.

6 loại câu chuyện thường gặp trong kinh doanh

(1) “Tôi là ai” (“Who I am”). Khi bạn mới lên làm lãnh đạo của một nhóm, đôi khi các thành viên trong nhóm tự hỏi bạn là ai, là người như thế nào.

Họ có thể cho rằng bạn là một người thích kiểm soát, ích kỷ hoặc thích sai bảo họ mà không cần biết bạn thực sự như thế nào. Nếu bạn kể một câu chuyện “Tôi là ai” ngay buổi đầu tiên khi bạn trở thành trưởng nhóm, bạn sẽ làm cho các thành viên trong nhóm hiểu được động lực làm việc của bạn. Điều này có thể giúp phá vỡ những rào cản và giúp nhóm của bạn nhận ra rằng bạn là một người giống như họ, “cùng hội cùng thuyền” với họ.

Bạn cũng có thể tiết lộ một vài “lỗ hổng” hay sai lầm mà bạn đã mắc phải (Hãy chắc chắn rằng đó là chỉ một lỗi nhỏ!). Tại sao? Vì điều này sẽ giúp chứng tỏ rằng bạn tin tưởng họ. Việc tiết lộ những sai sót nhỏ cũng có thể giúp bạn gần gũi hơn với các thành viên còn lại, và chứng minh bạn là cũng chỉ là một con người bình thường, vẫn bị mắc lỗi như thường chứ không phải là thánh nhân.

Ví dụ: Tôi (Annette Simmons, tác giả của cuốn sách “Whoever Tells the Best Story Wins”) thấy rằng khi gặp khách hàng lần đầu, họ thường cho rằng mục tiêu chính của tôi là bán cho họ càng nhiều sách càng tốt.

Tôi đã vượt qua được trở ngại này bằng cách giải thích rằng cha tôi, là một người làm công tác xã hội, muốn tôi giúp đỡ người khác và cảm thấy tôi nên học luật. Tôi nhất quyết không nghe theo mà lại chuyển đến sống ở Úc. Câu chuyện này giúp nhấn mạnh rằng tôi không phải lớn lên trong hoàn cảnh có nhiều đặc quyền, đặc lợi và như vậy cũng giống như họ mà thôi (khách hàng), và rằng thỉnh thoảng tôi cũng có những quyết định hơi ngớ ngẩn (rất cực đoan khi di cư đến một lục địa khác chỉ vì không muốn đi học luật).

(2) “Tại sao tôi ở đây” (“Why I’m Here”). Tương tự như những câu chuyện “Tôi là ai”, mục đích của câu chuyện “Tại sao tôi ở đây” là để thay thế sự hoài nghi bằng sự tin tưởng và giúp cho nhóm của bạn nhận ra rằng bạn không giấu diếm bất cứ việc gì. Điều này cho thấy rằng bạn là một người tốt và bạn muốn làm việc cùng với họ để đạt được mục tiêu chung.

Ví dụ: Một thành viên mới của Hội đồng quản trị nhà trường được bổ nhiệm vào phân ban chịu trách nhiệm đánh giá thành tích của các giáo viên chủ nhiệm. Trong cuộc họp đầu tiên, thành viên mới này yêu cầu các giáo viên trình bày và chất vấn xem liệu họ đã đạt được mục tiêu đề ra trong năm qua hay không.

Sau cuộc họp, thành viên Hội đồng mới gặp các giáo viên và giải thích rằng đây không phải là việc riêng của cá nhân, và cho rằng các giáo viên đã làm rất tốt công việc được giao. Tuy nhiên, trách nhiệm của thành viên này là nhằm đảm bảo ngân sách giáo dục của thành phố đang được chi tiêu một cách khôn ngoan, và công việc của anh ta/cô ta là đảm bảo rằng các khoản tiền thưởng chỉ được chi ra khi có lý do chính đáng.

Các giáo viên cam đoan rằng họ biết rõ điều này và thực sự đánh giá cao sự chặt chẽ của quy trình đánh giá này.

(3) Câu chuyện giáo dục (Teaching Stories). Thật khó để hướng dẫn một ai đó mà không có ví dụ chứng minh, và đó là mục đích của những câu chuyện giáo dục.

Không có ví dụ nào tốt hơn là truyện ngụ ngôn của Aesop. Bạn có nhớ câu chuyện “Chú bé chăn cừu”? Câu chuyện này đã dạy hàng triệu trẻ em một bài học là không hét lên yêu cầu giúp đỡ trừ khi thực sự cần thiết. Dù là đơn giản giống như hầu hết những truyện ngụ ngôn khác, nhưng nó đã mang đến một bài học sống động trong nhiều thế kỷ.

Sử dụng những câu chuyện giáo dục để làm rõ bài học và giúp cho mọi người nhớ rằng tại sao họ lại làm điều gì đó.

Ví dụ: Tôi đã làm việc với nhiều trại giáo dưỡng dành cho người lớn tuổi khắp cả nước. Nhiều nhân viên làm việc trong viện này còn khá trẻ và thường dùng ngôn từ phù hợp với giới trẻ hơn là người già.

Thách thức là làm thế nào để những nhân viên trẻ tuổi này luôn ghi nhớ dùng ngôn từ kính cẩn với người già. Tôi đã kể lại câu chuyện của bà ngoại tôi. Bà tôi bị đột quỵ và không thể nói được. Sau vài tháng, bà tôi bỏ ăn và muốn chết vì những người chăm sóc bà nói chuyện với bà theo giọng điệu của kẻ bề trên.

(4) Câu chuyện tầm nhìn (Vision Stories).Mục đích của việc kể những câu chuyện này là nhằm truyền niềm cảm hứng và hy vọng, đặc biệt là khi nhóm của bạn cần những lời nhắc nhở thường xuyên tại sao họ nên làm những điều mà họ đang làm.

Câu chuyện về Tầm nhìn có ý nghĩa kích thích hành động và nâng cao tinh thần. Tìm một câu chuyện để nhắc nhở về mục tiêu cuối cùng của nhóm và tầm quan trọng phải đạt được mục tiêu đó. Bạn nên kể câu chuyện này với cảm xúc chân thật từ trái tim.

(5) “Giá trị trong hành động” (“Values in Action” Stories).Giá trị có thể là một thứ gì đó bạn có mà người khác không có. Nếu bạn muốn chuyển những giá trị đó cho nhóm của bạn thì hãy bắt đầu bằng cách xác định những giá trị thực sự có ý nghĩa đối với bạn.

Nếu bạn muốn nhóm của bạn thực hiện dịch vụ khách hàng có chất lượng cao, hãy kể một câu chuyện cho thấy dịch vụ khách hàng có ý nghĩa lớn như thế nào đối với bạn.

Ví dụ: Phòng khám mắt thực hiện chiến dịch quảng cáo đổi kính mới nếu khách hàng không thích sau khi đã mua. Điều này dẫn đến chi phí gia tăng khá nhiều.

Tuy nhiên, người quản lý phòng khám lại thường xuyên nói cho nhân viên của mình biết về một trường hợp khách hàng lợi dụng đợt khuyến mãi này để đổi kính nhiều lần, nhưng sau đó không chỉ vẫn trung thành với phòng khám trong nhiều năm mà còn giới thiệu cho gia đình và bạn bè. Kết quả là một tổn thất nhỏ lại mang đến nhiều lợi nhuận trong tương lai.

(6) “Tôi biết bạn đang nghĩ gì” (“I Know What You’re Thinking” Stories).Thế giới kinh doanh thường xuyên diễn ra hoạt động thương lượng, mặc cả. Ưu điểm của việc kể loại chuyện này là bạn có thể nhận ra sự phản đối của người khác, và sau đó có thể chứng minh cho thọ thấy tại sao những phản đối đó lại không phù hợp trong tình huống này. Bạn vẫn có thể cho thấy bạn đồng ý với các quan điểm khác, trong khi cùng lúc đó thuyết phục rằng quan điểm của bạn hoàn toàn đúng.

Ví dụ: Một nhân viên của cửa hàng giày dép trẻ em thuyết phục bà mẹ mua một đôi giày mắc tiền bằng cách nói rằng nếu em bé cảm thấy không thoải mái với đôi giày mới sau một tuần sử dụng thì có thể mang đổi lại hoặc cửa hàng sẽ hoàn lại tiền. Thậm chí nếu đôi giày bị hỏng và có thể không bán được thì cửa hàng cũng làm như thế.

Nhân viên bán hàng “tăng trọng lượng” cho lời nói bằng cách kể cửa hàng đã hoàn lại tiền cho một khách hàng vào tuần trước, dù cho tới nay đây là trường hợp duy nhất mà em bé không thích đôi giày mua từ cửa hàng này.